اجرای طرح تحول بنیادین در آموزش و پرورش                 

دو ماهنامه "چشم انداز ایران" - شماره ۷۴ تیر و مرداد ۱۳۹۱

درباره طرح «تحول بنیادین در آموزش و پرورش» میزگردی با حضور برخی از اعضای کانون صنفی معلمان داشتیم که در پی می‌آید:

چشم‌انداز ایران: به‌تازگی طرحی به‌نام تحول بنیادین در آموزش و پرورش در حال اجراست، اگر ممکن است قدری در مورد این طرح توضیح دهید.

بهلولی:‌ به پیروی از برخی فیلسوفان زبان، وقتی می‌خواهیم واژه‌‌ای را به کار ببریم بهتر است منظور از آن واژه‌ را نیز بیان کنیم تا آن را دقیق به‌کار برده باشیم. دگرگونی بنیادین یا تغییر بنیادین در آموزش و پرورش، چیستی تربیت، افت تحصیلی و مواردی از این دست، در گفتمان مدیران کنونی آموزش و پرورش زیاد به چشم می‌خورد. ما باید ببینیم که تحول بنیادین در آموزش و پرورش چیست؟ آیا اصلاً چنین کاری ممکن است؟ به نظر من به یک معنا این کار ممکن نیست. ما برای دگرگونی در آموزش و پرورش نیازمند دگرگونی در تمام حوزه‌های دیگر نیز هستیم. «هنری ژیرو» اندیشمند امریکایی که با رویکرد مطالعات فرهنگی، در حوزه آموزش و پرورش کار کرده است، معتقد است بین قدرت، دانش و فرهنگ ارتباط وثیقی وجود دارد. البته از دیدگاه‌های بسیار دیگری نیز این موضوع درست است. در واقع بدون این‌که در تمام این حوزه‌ها تغییر ایجاد شود، نمی‌توان به دگرگونی های اساسی در یکی از این موارد پرداخت. بنابراین اگر ما معتقد به تحول بنیادین در آموزش و پرورش هستیم، نخست باید بدانیم که با یک تحول آرام و زمانبر و همراه با تغییر در دیگر عرصه‌های اجتماعی روبه‌روییم که ما در حال حاضر چنین تغییری را در حوزه‌های دیگر مشاهده نمی‌کنیم. بنابراین این‌که گفته می‌شود تحول بنیادین، قدری گمراه‌کننده است. وقتی شما به برنامه‌هایی که بناست به‌نام تحول بنیادین اجرا شود نگاه می‌کنید، می‌بینید تنها برهم‌زدن جزئی نظم ساختار مدارس را تحول بنیادین نامیده‌اند. این‌که پنج‌سال ابتدایی را به شش‌سال برسانیم را نمی‌توان تحول بنیادین نامید. انتقاد کارشناسان این است که اگر قرار است تحول بنیادینی صورت گیرد، نمی‌تواند اینقدر شتابزده انجام پذیرد. درواقع این یک برداشت نادرست از این واژه است. آقای حاجی‌بابایی در جایی می‌گوید: «از 23 سال پیش همه به این نتیجه رسیدند که جای ششم ابتدایی در نظام آموزشی کشور خالی است و دانش‌آموزانی که از پنجم ابتدایی وارد کلاس هفتم می‌شوند، یک‌سال جهشی تحصیل می‌کنند. به همین دلیل شاهد افت تحصیلی در مقطع اول راهنمایی هستیم... ما در حال پرکردن خلأ موجود هستیم، چرا که مطالب،‌ مفاهیم و تربیتی که باید در دوره ابتدایی انجام شود، در پنج سال قابل انجام نیست، بلکه در شش سال قابل تحقق است.» ایشان در ادامه این‌گونه می‌گوید: «نظام شش‌ساله ابتدایی هم‌اکنون در ۱۲۳ کشور جهان در حال اجراست.»